مرتبه دوم: کسب فضائل و دوری از رذائل

مرتبه دوم ذکر قلبی، دوری از اتّصاف به اوصاف رذیله است. ذکر قلبی این است که انسان در میان صفات ببیند که این ذكر الله است یا نه ؟ اگر در خانه داد و فریاد کند و خدای نکرده فحش و ناسزا بگوید، به ذکر قلبی راه پیدا نکرده است. اینکه بین رذائل اخلاقی و فضائل الهی، انسان بتواند ذكر خودش را ببیند، از رذائل دور شده است. اتصاف به اوصافي مثل حرص داشتن به دنیا، رذائل اخلاقی است. کسی که حرص به دنیا دارد، معمولا با توجیهاتی مثل اینکه دخترم جهیزیه می خواهد، پسرم ماشین می خواهد، حرص وجودی اش را به نام بچه اش توجیه می کند. در حالی که همه این ها نفس است.

حسد یکی دیگر از صفات رذیله ای است که ذکر قلبی را ضایع می کند. کسی که حسادت دارد، بداند که به ذکر قلبی راه پیدا نکرده است. تکبر همین طور است. فرمودند که این سه صفت بدترین صفت هاست و کسی که دارای این سه صفت باشد، به کفر نزدیک است.

قال أبو عبدالله(ع): أصول الكفر ثلاثة الحرص و الاستکبار و الحسد؛ (امام صادق ع فرمود:) ریشه های کفر سه چیز است؛ حرص و بزرگ منشی نمودن و حسد ورزیدن

اینها موجب عدم توجه به خداوند می شود و از اصول کفر است. معمولا بزرگ ترین مانع سالک در رسیدن به مقامات معنوی نیز همین سه صفت است، مخصوصا حرص به دنیا. برخی فکر می کنند حرص به دنیا ندارند. با این توضیحات انسان می بیند که چقدر دارای حرص دنیوی است

امیدواریم خدا توفیق ذکر قلبی بدهد. البته این ها هنوز مرتبه های خیلی پایین ذکر است.

منبع: کتاب شوق عشق، صفحه 98، استاد غفاری